نگاهی به آثار محمدحسین مهدویان که براساس رویدادهای واقعی ساخته شده‌اند به بهانه نمایش «نیم‌شب» | در دل التهاب

بعد از پایان جنگ دوازده روزه، اولین کارگردانی که برای ساخت اثری در رابطه با این واقعه اعلام آمادگی کرد، محمدحسین مهدویان بود؛ کارگردانی که پیش‌تر به واسطه ساخت آثاری مثل «ایستاده در غبار»، «ماجرای نیمروز»، «رد خون» و … ثابت کرده بود توانایی زیادی در بازسازی ماجراهای واقعی دارد. در جشنواره امسال فیلم‌های مختلفی با موضوع جنگ دوازده روزه به چشم می‌خورد اما به نظر می‌رسد چشم مخاطبان بیشتر از همه به دنبال «ماجرای نیم‌شب» است. مهدویان براساس فیلمنامه‌ای از مهدی یزدانی‌خرم، در این فیلم روایتی از سایه جنگ بر محله یوسف‌آباد تهران دارد.

به گزارش فیلم‌نیوز، محمدحسین مهدویان بعد از چهار سال دوری از سینما، امسال با «ماجرای نیم‌شب» در جشنواره چهل‌وچهارم حضور پیدا کرده است. به بهانه ساخت این فیلم با سوژه‌ای مرتبط با جنگ 12 روزه، سراغ بازخوانی آثار استراتژیک این کارگردان رفته‌ایم.

آخرین روزهای زمستان | 1391 

محمدحسین مهدویان اولین‌بار سال 1391 با ساخت سریال «آخرین روزهای زمستان» به مخاطبان معرفی شد. ماحصل تلاش‌های او به خلق اثری متفاوت درباره زندگی شهید حسن باقری منجر شد. مهدویان به جای حرکت در مسیر مرسوم، سعی کرد برای ساخت این اثر دست روی شیوه جدیدی بگذارد. او صحنه‌های واقعی مربود به دهه شصت را بازسازی کرد و از صداهای موجود در آرشیو کمک گرفت. «آخرین روزهای زمستان» ساختاری کاملا مستندگونه داشت و به این جهت بسیار مورد توجه قرار گرفت. موفقیت مهدویان در این نوآوری باعث شد برای ساخت اولین فیلم سینمایی‌اش «ایستاده در غبار» ترغیب شود.

ایستاده در غبار | 1394

«ایستاده در غبار» به عنوان اولین تجربه‌ی سینمایی محمدحسین مهدویان، یک مستند درام و جنگی بود که زندگی جاویدالاثر احمد متوسلیان از کودکی تا مفقودالاثر شدن را به نمایش می‌گذاشت. مهدویان در سریال «آخرین روزهای زمستان» از تکنیک تلفیق فیلم با صداهای آرشیوی استفاده کرده و با استقبال زیادی روبه‌رو شده بود. او یک‌بار دیگر در فیلم «ایستاده در غبار» از این تکنیک استفاده کرد. «ایستاده در غبار» در شرایطی ساخته شد که آثار با محوریت دفاع مقدس گرفتار کلیشه‌ها و روایت‌های بی‌خاصیت شده بود. «ایستاده در غبار» در نیمه دهه 90 توانست همه کلیشه‌های سابق را در هم شکسته و با نگاهی زمینی به زیست یک قهرمان ملی، پایه‌گذار جریانی تازه در سینمای دفاع مقدس شود. تصویر ارائه‌شده از حاج احمد متوسلیان با نقش‌‌‌آفرینی درخشان هادی حجازی‌فر در این فیلم، به یکی از ماندگارترین شمایل سینمایی از فرماندهان جنگ هشت‌ساله تبدیل شد. فیلم مورد تحسین قرار گرفت و علاوه‌بر دریافت سیمرغ بهترین فیلم، در فهرست آثار محبوب تماشاگران هم قرار گرفت.

ماجرای نیمروز  | 1395

مهدویان بعد از ساخت «ایستاده در غبار»، در فیلم دومش «ماجرای نیمروز» به جای بازسازی وقایع تاریخی، آنها را در قالب یک اثر داستانی دراماتیزه کرد و اولین قدم را در سینمای داستانی برداشت. مهدویان در این فیلم به سلسله جنایت‌های گروهک منافقین و اتفاق‌های بعد از عزل ابوالحسن بنی‌صدر و ترورهای مقامات ارشد توسط سازمان مجاهدین خلق در سال ۱۳۶۰ تا نفوذ به خانه‌های تیمی و کشته شدن موسی خیابانی و … پرداخت. فیلم از این جهت که نگاهی همه‌جانبه به ماجرا داشت و به‌جای قهرمان‌سازی و افتادن به ورطه‌ی شعار، موفقیت‌ها و شکست‌ها را در کنار هم به نمایش می‌گذاشت با آثار تاریخی پیش از خودش تفاوت فراوانی داشت. مخصوصا اینکه با بازی‌های درخشان و فضاسازی‌های واقعی، التهاب آن شرایط به‌خوبی قابل درک بود. این فیلم در سی‌و‌پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر، در ۹ رشته نامزد دریافت جایزه سیمرغ بلورین شد و نهایتا سیمرغ بهترین فیلم، بهترین طراحی صحنه و بهترین فیلم از نگاه تماشاگران به این فیلم تعلق گرفت.

لاتاری | 1396

محمدحسین مهدویان بعد از «ایستاده در غبار» و «ماجرای نیمروز»، در «لاتاری» تا حدی مسیر خود را تغییر داد و در بستر یک اثر عاشقانه‌ی قهرمان‌محور، به سوژه‌ای ملتهب در جامعه امروز پرداخت؛ قاچاق دختران ایرانی توسط شبکه‌های پرنفوذ سیاسی و امنیتی. نوشین با فریب سرشاخه یکی از شبکه‌های قاچاق انسان، قربانی می‌شد و برای حفظ آبروی خود، دست به خودکشی می‌زد. امیرعلی که دل به نوشین بسته، با همراهی مربی فوتبالش به نام موسی، که سابقه‌ای امنیتی هم داشت، برای انتقام خون نوشین، راهی دوبی می‌شد. مهدویان سعی کرده بود در این فیلم روی الگوی فیلم‌فارسی‌ها حرکت کند،  تا نیمه‌های راه موقعیت‌های جذابی را رقم زد و حرف‌های زیادی برای گفتن داشت اما در بخش دوم و درست بعد از ورود به دبی، وضعیت تغییر کرد. به جای پرداخت همه‌جاانبه به مسائل، اینبار یک‌مقدار گل‌درشت وارد عمل شد و همین هم چندان به مذاق مخاطبانش خوش نیامد.

ماجرای نیمروز؛ رد خون | 1397

دو سال بعد از «ماجرای نیمروز»، محمدحسین مهدویان، قسمت دوم این فیلم را با نام «رد خون» ساخت. «رد خون» درباره‌ی اتفاق‌های بعد از پذیرش قطعنامه‌ی 598 و پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۷ است. زمانی که نیروهای مجاهدین خلق به خاک ایران وارد می‌شوند و عملیات مرصاد یا فروغ جاویدان شکل می‌گیرد. مهمترین دلیل اهمیت فیلم، پرداختن به این دوره‌ی تاریخی است. تا پیش از «رد خودن»، عملیات مرصاد در هیچ فیلمی با این جزئیات روایت نشده بود و درواقع سند تاریخی مهمی را پیش روی مخاطبانش گذاشت. ضمن اینکه با اضافه کردن ماجرای حضور خواهر و همسر دو مامور اطلاعات در میان مجاهدان، داستان بعد احساسی هم پیدا کرده بود. به اندازه‌ی «ماجرای نیمروز» موفقیتی نصیبش نشد. فیلم در سی‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر در یازده رشته نامزد دریافت سیمرغ شد و نهایتا سیمرغ بهترین جلوه‌های ویژه میدانی، بهترین صداگذاری و بهترین طراحی صحنه را گرفت. 

درخت گردو | 1398

مهدویان در فیلم «درخت گردو» به فاجعه‌ی بمباران شیمیایی سال 1366 سردشت و تاثیری که روی زندگی مردم گذاشته بود پرداخت. فیلم براساس زندگی قادر مولان‌پور یکی از آسیب‌دیدگان این فاجعه ساخته شده بود. او برای محاکمه‌ی یکی از دلال‌های سلاح‌های شیمیایی عراق در دادگاه لاهه شرکت کرد و سرگذشت خودش را تعریف کرد. «درخت گردو» اولین فیلمی بود که انقدر دقیق به فاجعه‌ی بمباران شیمایی سردشت می‌پرداخت و درد و رنج اهالی سردشت را با جزئیات به تصویر می‌کشید. از این رو اهمیت بسیار زیادی داشت. هر چند «درخت گردو» فیلمی به‌شدت تلخ است و در همان فصل رونمایی در فجر هم حجم بالای صحنه‌های دردناک در آن با واکنش‌هایی مواجه شد اما در مجموع فیلم با نامزدی در 11 رشته برای دریافت سیمرغ بلورین، مورد تحسین هیأت داوران قرار گرفت و دو سیمرغ بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر مرد نقش اصلی را هم شکار کرد. بازی پیمان معادی در این فیلم، یکی از درخشان‌ترین تجربه‌ها در کارنامه این بازیگر توانمند محسوب می‌شود. فیلم بعدها در اکران عمومی هم فروش 3.5 میلیارد تومانی را تجربه کرد.

نیم‌شب | 1404

محمدحسین مهدویان که پیش از این قرار بود «خون سهراب» را در همکاری با مهدی یزدانی‌خرم به‌عنوان فیلم‌نامه‌نویس مقابل دوربین ببرد، حالا در همکاری با همین نویسنده روایت‌گر اتفاقی ناگفته از جنگ 12 روزه است. نکته مهم این همکاری علاقه‌مندی توأمان مهدویان و یزدانی‌خرم به مقوله تاریخ معاصر است که در آثار تصویری و مکتوب هر دو طی سال‌های گذشته انعکاس داشته. شاید برای هر کارگردانی، شرایط اینگونه نباشد که جریان واکنش به اثرش، پیش از ساخت کلید بخورد. مهدویان امروز چنین جایگاهی دارد و پروژه تازه او یعنی «ماجرای نیمه‌شب» هم به‌محض انتشار خبر ساختش، با بازتاب‌های متفاوتی مواجه شد. عده‌ای  به مهدویان تاختند و عده‌ای بازگشت او به دوران اوج فیلم‌سازی‌‌اش را پیش‌بینی کردند. در « نیم‌شب» با بازی الناز ملک، احسان منصوری و حران رسول‌اف، داستان از این قرار است که در جنگ دوازده روزه موشکی در نزدیکی بیمارستان حضرت فاطمه (س) یوسف‌آباد سقوط می‌کند و عمل نمی‌کند و محله یوسف آباد تخلیه می شود.

«نیم شب» امروز یکشنبه ساعت 15 برای نخستین بار در پردیس سینمایی «گالریا» روی پرده می‌رود و بعد از آن در ساعت 17.30 در پردیس سینمایی همیلا‌سنتر اکران می‌شود.